हनूमदादिनिर्वेदः

अथ श्रीमद्वाल्मीकीयरामायणे युद्धकाण्डे हनूमदादिनिर्वेदः नाम द्व्यशीतितमः सर्गः ॥६-८२॥

श्रुत्वा तु भीमनिर्ह्रादं शक्राशनिसमस्वनम् । वीक्ष्यमाणा दिशः सर्वा दुद्रुवुर्वानरा भृशम् ॥६-८२-१॥

तानुवाच ततः सर्वान् हनूमान् मारुतात्मजः । विषण्णवदनान् दीनांस्त्रस्तान् विद्रवतः पृथक् ॥६-८२-२॥

कस्माद् विषण्णवदना विद्रवध्वं प्लवंगमाः । त्यक्तयुद्धसमुत्साहाः शूरत्वं क्व नु वो गतम् ॥६-८२-३॥

पृष्ठतोऽनुव्रजध्वं मामग्रतो यान्तमाहवे । शूरैरभिजनोपेतैरयुक्तं हि निवर्तितुम् ॥६-८२-४॥

एवमुक्ताः सुसंक्रुद्धा वायुपुत्रेण धीमता । शैलशृङ्गान् द्रुमांश्चैव जगृहुर्हृष्टमानसाः ॥६-८२-५॥

अभिपेतुश्च गर्जन्तो राक्षसान् वानरर्षभाः । परिवार्य हनूमन्तमन्वयुश्च महाहवे ॥६-८२-६॥

स तैर्वानरमुख्यैस्तु हनूमान् सर्वतो वृतः । हुताशन इवार्चिष्मानदहच्छत्रुवाहिनीम् ॥६-८२-७॥

स राक्षसानां कदनं चकार सुमहाकपिः । वृतो वानरसैन्येन कालान्तकयमोपमः ॥६-८२-८॥

स तु शोकेन चाविष्टः कोपेन महता कपिः । हनूमान् रावणिरथे महतीं पातयच्छिलाम् ॥६-८२-९॥

तामापतन्तीं दृष्ट्वैव रथः सारथिना तदा । विधेयाश्वसमायुक्तः विदूरमपवाहितः ॥६-८२-१०॥

तमिन्द्रजितमप्राप्य रथस्थं सहसारथिम् । विवेश धरणीं भित्त्वा सा शिला व्यर्थमुद्यता ॥६-८२-११॥

पतितायां शिलायां तु व्यथिता रक्षसां चमूः । निपतन्त्या च शिलया राक्षसा मथिता भृशम् ॥६-८२-१२॥

तमभ्यधावन् शतशो नदन्तः काननौकसः । ते द्रुमांश्च महाकाया गिरिशृङ्गाणि चोद्यताः ॥६-८२-१३॥

क्षिपन्तीन्द्रजितं संख्ये वानरा भीमविक्रमाः । वृक्षशैलमहावर्षं विसृजन्तः प्लवंगमाः ॥६-८२-१४॥

शत्रूणां कदनं चक्रुर्नेदुश्च विविधैः स्वनैः । वानरैस्तैर्महाभीमैर्घोररूपा निशाचराः ॥६-८२-१५॥

वीर्यादभिहता वृक्षैर्व्यचेष्टन्त रणक्षितौ । स सैन्यमभिवीक्ष्याथ वानरार्दितमिन्द्रजित् ॥६-८२-१६॥

प्रगृहीतायुधः क्रुद्धः परानभिमुखो ययौ । स शरौघानवसृजन् स्वसैन्येनाभिसंवृतः ॥६-८२-१७॥

जघान कपिशार्दूलान् सुबहून् दृढविक्रमः । शूलैरशनिभिः खड्गैः पट्टिशैः शूलमुद्गरैः ॥६-८२-१८॥

ते चाप्यनुचरांस्तस्य वानरा जघ्नुराहवे । सुस्कन्धविटपैः शैलैः शिलाभिश्च महाबलः ॥६-८२-१९॥

हनूमान् कदनं चक्रे रक्षसां भीमकर्मणाम् । संनिवार्य परानीकमब्रवीत् तान् वनौकसः ॥६-८२-२०॥

हनूमान् संनिवर्तध्वं न नः साध्यमिदं बलम् । त्यक्त्वा प्राणान् विचेष्टन्तो रामप्रियचिकीर्षवः ॥६-८२-२१॥

यन्निमित्तं हि युध्यामो हता सा जनकात्मजा । इममर्थं हि विज्ञाप्य रामं सुग्रीवमेव च ॥६-८२-२२॥

तौ यत् प्रतिविधास्येते तत् करिष्यामहे वयम् । इत्युक्त्वा वानरश्रेष्ठो वारयन् सर्ववानरान् ॥६-८२-२३॥

शनैः शनैरसंत्रस्तः सबलः संन्यवर्तत । ततः प्रेक्ष्य हनूमन्तं व्रजन्तं यत्र राघवः ॥६-८२-२४॥

स होतुकामो दुष्टात्मा गतश्चैत्यं निकुम्भिलाम् । निकुम्भिलामधिष्ठाय पावकं जुहवेन्द्रजित् ॥६-८२-२५॥

यज्ञभूम्यां ततो गत्वा पावकस्तेन रक्षसा । हूयमानः प्रजज्वाल होमशोणितभुक् तदा ॥६-८२-२६॥

सार्चिःपिनद्धो ददृशे होमशोणिततर्पितः । संध्यागत इवादित्यः सुतीव्रोऽग्निः समुत्थितः ॥६-८२-२७॥

अथेन्द्रजिद् राक्षसभूतये तु जुहाव हव्यं विधिना विधानवित् । दृष्ट्वा व्यतिष्ठन्त च राक्षसास्ते महासमूहेषु नयानयज्ञाः ॥६-८२-२८॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डे हनूमदादिनिर्वेदः नाम द्व्यशीतितमः सर्गः ॥६-८२॥