पुष्पकोत्पतनम्

अथ श्रीमद्वाल्मीकीयरामायणे युद्धकाण्डे पुष्पकोत्पतनम् नाम पञ्चविंशत्यधिकशततमः सर्गः ॥६-१२५॥

उपस्थितं तु तं कृत्वा पुष्पकं पुष्पभूषितम् । अविदूरे स्थितो राममित्युवाच विभीषणः ॥६-१२५-१॥

स तु बद्धाञ्जलिपुटो विनीतो राक्षसेश्वरः । अब्रवीत् त्वरयोपेतः किं करोमीति राघवम् ॥६-१२५-२॥

तमब्रवीन्महातेजा लक्ष्मणस्योपशृण्वतः । विमृश्य राघवो वाक्यमिदं स्नेहपुरस्कृतम् ॥६-१२५-३॥

कृतप्रयत्नकर्माणः सर्व एव वनौकसः । रत्नैरर्थैश्च विविधैः सम्पूज्यन्तां विभीषण ॥६-१२५-४॥

सहामीभिस्त्वया लङ्का निर्जिता राक्षसेश्वर । हृष्टैः प्राणभयं त्यक्त्वा संग्रामेष्वनिवर्तिभिः ॥६-१२५-५॥

त इमे कृतकर्माणः सर्व एव वनौकसः । धनरत्नप्रदानैश्च कर्मैषां सफलं कुरु ॥६-१२५-६॥

एवं सम्मानिताश्चैते नन्द्यमाना यथा त्वया । भविष्यन्ति कृतज्ञेन निर्वृता हरियूथपाः ॥६-१२५-७॥

त्यागिनं संग्रहीतारं सानुक्रोशं जितेन्द्रियम् । सर्वे त्वामभिगच्छन्ति ततः सम्बोधयामि ते ॥६-१२५-८॥

हीनं रतिगुणैः सर्वैरभिहन्तारमाहवे । सेना त्यजति संविग्ना नृपतिं तं नरेश्वर ॥६-१२५-९॥

एवमुक्तस्तु रामेण वानरांस्तान् विभीषणः । रत्नार्थसंविभागेन सर्वानेवाभ्यपूजयत् ॥६-१२५-१०॥

ततस्तान् पूजितान् दृष्ट्वा रत्नार्थैर्हरियूथपान् । आरुरोह तदा रामस्तद् विमानमनुत्तमम् ॥६-१२५-११॥

अङ्केनादाय वैदेहीं लज्जमानां मनस्विनीम् । लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा विक्रान्तेन धनुष्मता ॥६-१२५-१२॥

अब्रवीत् स विमानस्थः पूजयन् सर्ववानरान् । सुग्रीवं च महावीर्यं काकुत्स्थः सविभीषणम् ॥६-१२५-१३॥

मित्रकार्यं कृतमिदं भवद्भिर्वानरर्षभाः । अनुज्ञाता मया सर्वे यथेष्टं प्रतिगच्छत ॥६-१२५-१४॥

यत् तु कार्यं वयस्येन स्निग्धेन च हितेन च । कृतं सुग्रीव तत् सर्वं भवताधर्मभीरुणा ॥६-१२५-१५॥

किष्किन्धां प्रति याह्याशु स्वसैन्येनाभिसंवृतः । स्वराज्ये वस लङ्कायां मया दत्ते विभीषण । न त्वां धर्षयितुं शक्ताः सेन्द्रा अपि दिवौकसः ॥६-१२५-१६॥

अयोध्यां प्रति यास्यामि राजधानीं पितुर्मम । अभ्यनुज्ञातुमिच्छामि सर्वानामन्त्रयामि वः ॥६-१२५-१७॥

एवमुक्तास्तु रामेण हरीन्द्रा हरयस्तथा । ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे राक्षसश्च विभीषणः ॥६-१२५-१८॥

अयोध्यां गन्तुमिच्छामः सर्वान् नयतु नो भवान् । मुद्युक्ता विचरिष्यामो वनान्युपवनानि च ॥६-१२५-१९॥

दृष्ट्वा त्वामभिषेकार्द्रं कौसल्यामभिवाद्य च । अचिरादागमिष्यामः स्वगृहान् नृपसत्तम ॥६-१२५-२०॥

एवमुक्तस्तु धर्मात्मा वानरैः सविभीषणैः । अब्रवीद् वानरान् रामः ससुग्रीवविभीषणान् ॥६-१२५-२१॥

प्रियात् प्रियतरं लब्धं यदहं ससुहृज्जनः । सर्वैर्भवद्भिः सहितः प्रीतिं लप्स्ये पुरीं गतः ॥६-१२५-२२॥

क्षिप्रमारोह सुग्रीव विमानं सह वानरैः । त्वमप्यारोह सामात्यो राक्षसेन्द्र विभीषण ॥६-१२५-२३॥

ततः स पुष्पकं दिव्यं सुग्रीवः सह वानरैः । आरुरोह मुदा युक्तः सामात्यश्च विभीषणः ॥६-१२५-२४॥

तेष्वारूढेषु सर्वेषु कौबेरं परमासनम् । राघवेणाभ्यनुज्ञातमुत्पपात विहायसम् ॥६-१२५-२५॥

खगतेन विमानेन हंसयुक्तेन भास्वता । प्रहृष्टश्च प्रतीतश्च बभौ रामः कुबेरवत् ॥६-१२५-२६॥

ते सर्वे वानरर्क्षाश्च राक्षसाश्च महाबलाः । यथासुखमसम्बाधं दिव्ये तस्मिन्नुपाविशन् ॥६-१२५-२७॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डे पुष्पकोत्पतनम् नाम पञ्चविंशत्यधिकशततमः सर्गः ॥६-१२५॥