पुष्पकोपस्थापनम्

अथ श्रीमद्वाल्मीकीयरामायणे युद्धकाण्डे पुष्पकोपस्थापनम् नाम चतुर्विंशत्यधिकशततमः सर्गः ॥६-१२४॥

तां रात्रिमुषितं रामं सुखोदितमरिंदमम् । अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यं जयं पृष्ट्वा विभीषणः ॥६-१२४-१॥

स्नानानि चाङ्गरागाणि वस्त्राण्याभरणानि च । चन्दनानि च माल्यानि दिव्यानि विविधानि च ॥६-१२४-२॥

अलंकारविदश्चैता नार्यः पद्मनिभेक्षणाः । उपस्थितास्त्वां विधिवत् स्नापयिष्यन्ति राघव ॥६-१२४-३॥

एवमुक्तस्तु काकुत्स्थः प्रत्युवाच विभीषणम् । हरीन् सुग्रीवमुख्यांस्त्वं स्नानेनोपनिमन्त्रय ॥६-१२४-४॥

स तु ताम्यति धर्मात्मा मम हेतोः सुखोचितः । सुकुमारो महाबाहुर्भरतः सत्यसंश्रयः ॥६-१२४-५॥

तं विना कैकयीपुत्रं भरतं धर्मचारिणम् । न मे स्नानं बहु मतं वस्त्राण्याभरणानि च ॥६-१२४-६॥

एतत् पश्य यथा क्षिप्रं प्रतिगच्छाम तां पुरीम् । अयोध्यां गच्छतो ह्येष पन्थाः परमदुर्गमः ॥६-१२४-७॥

एवमुक्तस्तु काकुत्स्थं प्रत्युवाच विभीषणः । अह्ना त्वां प्रापयिष्यामि तां पुरीं पार्थिवात्मज ॥६-१२४-८॥

पुष्पकं नाम भद्रं ते विमानं सूर्यसंनिभम् । मम भ्रातुः कुबेरस्य रावणेन बलीयसा ॥६-१२४-९॥

हृतं निर्जित्य संग्रामे कामगं दिव्यमुत्तमम् । त्वदर्थं पालितं चेदं तिष्ठत्यतुलविक्रम ॥६-१२४-१०॥

तदिदं मेघसंकाशं विमानमिह तिष्ठति । येन यास्यसि यानेन त्वमयोध्यां गतज्वरः ॥६-१२४-११॥

अहं ते यद्यनुग्राह्यो यदि स्मरसि मे गुणान् । वस तावदिह प्राज्ञ यद्यस्ति मयि सौहृदम् ॥६-१२४-१२॥

लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वैदेह्या भार्यया सह । अर्चितः सर्वकामैस्त्वं ततो राम गमिष्यसि ॥६-१२४-१३॥

प्रीतियुक्तस्य विहितां ससैन्यः ससुहृद्गणः । सत्क्रियां राम मे तावद् गृहाण त्वं मयोद्यताम् ॥६-१२४-१४॥

प्रणयाद् बहुमानाच्च सौहार्देन च राघव । प्रसादयामि प्रेष्योऽहं न खल्वाज्ञापयामि ते ॥६-१२४-१५॥

एवमुक्तस्ततो रामः प्रत्युवाच विभीषणम् । रक्षसां वानराणां च सर्वेषामेव शृण्वताम् ॥६-१२४-१६॥

पूजितोऽस्मि त्वया वीर साचिव्येन परेण च । सर्वात्मना च चेष्टाभिः सौहार्देन परेण च ॥६-१२४-१७॥

न खल्वेतन्न कुर्यां ते वचनं राक्षसेश्वर । तं तु मे भ्रातरं द्रष्टुं भरतं त्वरते मनः ॥६-१२४-१८॥

मां निवर्तयितुं योऽसौ चित्रकूटमुपागतः । शिरसा याचतो यस्य वचनं न कृतं मया ॥६-१२४-१९॥

कौसल्यां च सुमित्रां च कैकेयीं च यशस्विनीम् । गुहं च सुहृदं चैव पौराञ्जानपदैः सह ॥६-१२४-२०॥

अनुजानीहि मां सौम्य पूजितोऽस्मि विभीषण । मन्युर्न खलु कर्तव्यः सखे त्वां चानुमानये ॥६-१२४-२१॥

उपस्थापय मे शीघ्रं विमानं राक्षसेश्वर । कृतकार्यस्य मे वासः कथं स्यादिह सम्मतः ॥६-१२४-२२॥

एवमुक्तस्तु रामेण राक्षसेन्द्रो विभीषणः । विमानं सूर्यसंकाशमाजुहाव त्वरान्वितः ॥६-१२४-२३॥

ततः काञ्चनचित्राङ्गं वैदूर्यमणिवेदिकम् । कूटागारैः परिक्षिप्तं सर्वतो रजतप्रभम् ॥६-१२४-२४॥

पाण्डुराभिः पताकाभिर्ध्वजैश्च समलंकृतम् । शोभितं काञ्चनैर्हर्म्यैर्हेमपद्मविभूषितैः ॥६-१२४-२५॥

प्रकीर्णं किङ्किणीजालैर्मुक्तामणिगवाक्षकम् । घण्टाजालैः परिक्षिप्तं सर्वतो मधुरस्वनम् ॥६-१२४-२६॥

तं मेरुशिखराकारं निर्मितं विश्वकर्मणा । बृहद्भिर्भूषितं हर्म्यैर्मुक्तारजतशोभितैः ॥६-१२४-२७॥

तलैः स्फटिकचित्राङ्गैर्वैदूर्यैश्च वरासनैः । महार्हास्तरणोपेतैरुपपन्नं महाधनैः ॥६-१२४-२८॥

उपस्थितमनाधृष्यं तद् विमानं मनोजवम् । निवेदयित्वा रामाय तस्थौ तत्र विभीषणः ॥६-१२४-२९॥

तत् पुष्पकं कामगमं विमानमुपस्थितं भूधरसंनिकाशम् । दृष्ट्वा तदा विस्मयमाजगाम रामः ससौमित्रिरुदारसत्त्वः ॥६-१२४-३०॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डे पुष्पकोपस्थापनम् नाम चतुर्विंशत्यधिकशततमः सर्गः ॥६-१२४॥