रावणैकशतशिरश्छेदनम्

अथ श्रीमद्वाल्मीकीयरामायणे युद्धकाण्डे रावणैकशतशिरश्छेदनम् नाम दशाधिकशततमः सर्गः ॥६-११०॥

तौ तथा युध्यमानौ तु समरे रामरावणौ । ददृशुः सर्वभूतानि विस्मितेनान्तरात्मना ॥६-११०-१॥

अर्दयन्तौ तु समरे तयोस्तौ स्यन्दनोत्तमौ । परस्परमभिक्रुद्धौ परस्परमभिद्रुतौ ॥६-११०-२॥

परस्परवधे युक्तौ घोररूपौ बभूवतुः । मण्डलानि च वीथीश्च गतप्रत्यागतानि च ॥६-११०-३॥

दर्शयन्तौ बहुविधां सूतौ सारथ्यजां गतिम् । अर्दयन् रावणं रामो राघवं चापि रावणः ॥६-११०-४॥

गतिवेगं समापन्नौ प्रवर्तननिवर्तने । क्षिपतोः शरजालानि तयोस्तौ स्यन्दनोत्तमौ ॥६-११०-५॥

चेरतुः संयुगमहीं सासारौ जलदाविव । दर्शयित्वा तदा तौ तु गतिं बहुविधां रणे ॥६-११०-६॥

परस्परस्याभिमुखौ पुनरेव च तस्थतुः । धुरं धुरेण रथयोर्वक्त्रं वक्त्रेण वाजिनाम् ॥६-११०-७॥

पताकाश्च पताकाभिः समीयुः स्थितयोस्तदा । रावणस्य ततो रामो धनुर्मुक्तैः शितैः शरैः ॥६-११०-८॥

चतुर्भिश्चतुरो दीप्तान् हयान् प्रत्यपसर्पयत् । स क्रोधवशमापन्नो हयानामपसर्पणे ॥६-११०-९॥

मुमोच निशितान् बाणान् राघवाय दशाननः । सोऽतिविद्धो बलवता दशग्रीवेण राघवः ॥६-११०-१०॥

जगाम न विकारं च न चापि व्यथितोऽभवत् । चिक्षेप च पुनर्बाणान् वज्रसारसमस्वनान् ॥६-११०-११॥

सारथिं वज्रहस्तस्य समुद्दिश्य दशाननः । मातलेस्तु महावेगाः शरीरे पतिताः शराः ॥६-११०-१२॥

न सूक्ष्ममपि सम्मोहं व्यथां वा प्रददुर्युधि । तया धर्षणया क्रुद्धो मातलेर्न तथाऽऽत्मनः ॥६-११०-१३॥

चकार शरजालेन राघवो विमुखं रिपुम् । विंशतिं त्रिंशतिं षष्टिं शतशोऽथ सहस्रशः ॥६-११०-१४॥

मुमोच राघवो वीरः सायकान् स्यन्दने रिपोः । रावणोऽपि ततः क्रुद्धो रथस्थो राक्षसेश्वरः ॥६-११०-१५॥

गदामुसलवर्षेण रामं प्रत्यर्दयद् रणे । तत् प्रवृत्तं पुनर्युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् ॥६-११०-१६॥

गदानां मुसलानां च परिघाणां च निःस्वनैः । शराणां पुङ्खवातैश्च क्षुभिताः सप्त सागराः ॥६-११०-१७॥

क्षुब्धानां सागराणां च पातालतलवासिनः । व्यथिता दानवाः सर्वे पन्नगाश्च सहस्रशः ॥६-११०-१८॥

चकम्पे मेदिनी कृत्स्ना सशैलवनकानना । भास्करो निष्प्रभश्चासीन्न ववौ चापि मारुतः ॥६-११०-१९॥

ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः । चिन्तामापेदिरे सर्वे सकिंनरमहोरगाः ॥६-११०-२०॥

स्वस्ति गोब्राह्मणेभ्यस्तु लोकास्तिष्ठन्तु शाश्वताः । जयतां राघवः संख्ये रावणं राक्षसेश्वरम् ॥६-११०-२१॥

एवं जपन्तोऽपश्यंस्ते देवाः सर्षिगणास्तदा । रामरावणयोर्युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् ॥६-११०-२२॥

गन्धर्वाप्सरसां सङ्घा दृष्ट्वा युद्धमनूपमम् । गगनं गगनाकारं सागरः सागरोपमः ॥६-११०-२३॥

रामरावणयोर्युद्धं रामरावणयोरिव । एवं ब्रुवन्तो ददृशुस्तद् युद्धं रामरावणम् ॥६-११०-२४॥

ततः क्रोधान्महाबाहू रघूणां कीर्तिवर्धनः । संधाय धनुषा रामः शरमाशीविषोपमम् ॥६-११०-२५॥

रावणस्य शिरोऽच्छिन्दच्छ्रीमज्ज्वलितकुण्डलम् । तच्छिरः पतितं भूमौ दृष्टं लोकैस्त्रिभिस्तदा ॥६-११०-२६॥

तस्यैव सदृशं चान्यद् रावणस्योत्थितं शिरः । तत् क्षिप्तं क्षिप्रहस्तेन रामेण क्षिप्रकारिणा ॥६-११०-२७॥

द्वितीयं रावणशिरश्छिन्नं संयति सायकैः । छिन्नमात्रं च तच्छीर्षं पुनरेव प्रदृश्यते ॥६-११०-२८॥

तदप्यशनिसंकाशैश्छिन्नं रामस्य सायकैः । एवमेव शतं छिन्नं शिरसां तुल्यवर्चसाम् ॥६-११०-२९॥

न चैव रावणस्यान्तो दृश्यते जीवितक्षये । ततः सर्वास्त्रविद् वीरः कौसल्यानन्दवर्धनः ॥६-११०-३०॥

मार्गणैर्बहुभिर्युक्तश्चिन्तयामास राघवः । मारीचो निहतो यैस्तु खरो यैस्तु सदूषणः ॥६-११०-३१॥

क्रौञ्चावटे विराधस्तु कबन्धो दण्डकावने । यैः साला गिरयो भग्ना वाली च क्षुभितोऽम्बुधिः ॥६-११०-३२॥

त इमे सायकाः सर्वे युद्धे प्रात्ययिका मम । किं नु तत् कारणं येन रावणे मन्दतेजसः ॥६-११०-३३॥

इति चिन्तापरश्चासीदप्रमत्तश्च संयुगे । ववर्ष शरवर्षाणि राघवो रावणोरसि ॥६-११०-३४॥

रावणोऽपि ततः क्रुद्धो रथस्थो राक्षसेश्वरः । गदामुसलवर्षेण रामं प्रत्यर्दयद् रणे ॥६-११०-३५॥

तत् प्रवृत्तं महद् युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् । अन्तरिक्षे च भूमौ च पुनश्च गिरिमूर्धनि ॥६-११०-३६॥

देवदानवयक्षाणां पिशाचोरगरक्षसाम् । पश्यतां तन्महद् युद्धं सर्वरात्रमवर्तत ॥६-११०-३७॥

नैव रात्रिं न दिवसं न मुहूर्तं न च क्षणम् । रामरावणयोर्युद्धं विराममुपगच्छति ॥६-११०-३८॥

दशरथसुतराक्षसेन्द्रयोस्तयोर्जयमनवेक्ष्य रणे स राघवस्य । सुरवररथसारथिर्महात्मा रणरतराममुवाच वाक्यमाशु ॥६-११०-३९॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डे रावणैकशतशिरश्छेदनम् नाम दशाधिकशततमः सर्गः ॥६-११०॥