दशग्रीवविघूर्णनम्

अथ श्रीमद्वाल्मीकीयरामायणे युद्धकाण्डे दशग्रीवविघूर्णनम् नाम पञ्चाधिकशततमः सर्गः ॥६-१०५॥

स तु तेन तदा क्रोधात् काकुत्स्थेनार्दितो भृशम् । रावणः समरश्लाघी महाक्रोधमुपागमत् ॥६-१०५-१॥

स दीप्तनयनोऽमर्षाच्चापमुद्यम्य वीर्यवान् । अभ्यर्दयत् सुसंक्रुद्धो राघवं परमाहवे ॥६-१०५-२॥

बाणधारासहस्रैस्तैः स तोयद इवाम्बरात् । राघवं रावणो बाणैस्तटाकमिव पूरयन् ॥६-१०५-३॥

पूरितः शरजालेन धनुर्मुक्तेन संयुगे । महागिरिरिवाकम्प्यः काकुत्स्थो न प्रकम्पते ॥६-१०५-४॥

स शरैः शरजालानि वारयन् समरे स्थितः । गभस्तीनिव सूर्यस्य प्रतिजग्राह वीर्यवान् ॥६-१०५-५॥

ततः शरसहस्राणि क्षिप्रहस्तो निशाचरः । निजघानोरसि क्रुद्धो राघवस्य महात्मनः ॥६-१०५-६॥

स शोणितसमादिग्धः समरे लक्ष्मणाग्रजः । दृष्टः फुल्ल इवारण्ये सुमहान् किंशुकद्रुमः ॥६-१०५-७॥

शराभिघातसंरब्धः सोऽभिजग्राह सायकान् । काकुत्स्थः सुमहातेजा युगान्तादित्यवर्चसः ॥६-१०५-८॥

ततोऽन्योन्यं सुसंरब्धौ तावुभौ रामरावणौ । शरान्धकारे समरे नोपलक्षयतां तदा ॥६-१०५-९॥

ततः क्रोधसमाविष्टो रामो दशरथात्मजः । उवाच रावणं वीरः प्रहस्य परुषं वचः ॥६-१०५-१०॥

मम भार्या जनस्थानादज्ञानाद् राक्षसाधम । हृता ते विवशा यस्मात् तस्मात् त्वं नासि वीर्यवान् ॥६-१०५-११॥

मया विरहितां दीनां वर्तमानां महावने । वैदेहीं प्रसभं हृत्वा शूरोऽहमिति मन्यसे ॥६-१०५-१२॥

स्त्रीषु शूर विनाथासु परदाराभिमर्शनम् । कृत्वा कापुरुषं कर्म शूरोऽहमिति मन्यसे ॥६-१०५-१३॥

भिन्नमर्याद निर्लज्ज चारित्रेष्वनवस्थित । दर्पान्मृत्युमुपादाय शूरोऽहमिति मन्यसे ॥६-१०५-१४॥

शूरेण धनदभ्रात्रा बलैः समुदितेन च । श्लाघनीयं महत्कर्म यशस्यं च कृतं त्वया ॥६-१०५-१५॥

उत्सेकेनाभिपन्नस्य गर्हितस्याहितस्य च । कर्मणः प्राप्नुहीदानीं तस्याद्य सुमहत् फलम् ॥६-१०५-१६॥

शूरोऽहमिति चात्मानमवगच्छसि दुर्मते । नैव लज्जास्ति ते सीतां चौरवद् व्यपकर्षतः ॥६-१०५-१७॥

यदि मत्संनिधौ सीता धर्षिता स्यात् त्वया बलात् । भ्रातरं तु खरं पश्येस्तदा मत्सायकैर्हतः ॥६-१०५-१८॥

दिष्ट्यासि मम मन्दात्मंश्चक्षुर्विषयमागतः । अद्य त्वां सायकैस्तीक्ष्णैर्नयामि यमसादनम् ॥६-१०५-१९॥

अद्य ते मच्छरैश्छिन्नं शिरो ज्वलितकुण्डलम् । क्रव्यादा व्यपकर्षन्तु विकीर्णं रणपांसुषु ॥६-१०५-२०॥

निपत्योरसि गृध्रास्ते क्षितौ क्षिप्तस्य रावण । पिबन्तु रुधिरं तर्षाद् बाणशल्यान्तरोत्थितम् ॥६-१०५-२१॥

अद्य मद्बाणभिन्नस्य गतासोः पतितस्य ते । कर्षन् त्वन्त्राणि पतगा गरुत्मन्त इवोरगान् ॥६-१०५-२२॥

इत्येवं स वदन् वीरो रामः शत्रुनिबर्हणः । राक्षसेन्द्रं समीपस्थं शरवर्षैरवाकिरत् ॥६-१०५-२३॥

बभूव द्विगुणं वीर्यं बलं हर्षश्च संयुगे । रामस्यास्त्रबलं चैव शत्रोर्निधनकांक्षिणः ॥६-१०५-२४॥

प्रादुर्बभूवुरस्त्राणि सर्वाणि विदितात्मनः । प्रहर्षाच्च महातेजाः शीघ्रहस्ततरोऽभवत् ॥६-१०५-२५॥

शुभान्येतानि चिह्नानि विज्ञायात्मगतानि सः । भूय एवार्दयद् रामो रावणं राक्षसान्तकृत् ॥६-१०५-२६॥

हरीणां चाश्मनिकरैः शरवर्षैश्च राघवात् । हन्यमानो दशग्रीवो विघूर्णहृदयोऽभवत् ॥६-१०५-२७॥

यदा च शस्त्रं नारेभे न चकर्ष शरासनम् । नास्य प्रत्यकरोद् वीर्यं विक्लवेनान्तरात्मना ॥६-१०५-२८॥

क्षिप्ताश्चाशु शरास्तेन शस्त्राणि विविधानि च । मरणार्थाय वर्तन्ते मृत्युकालोऽभ्यवर्तत ॥६-१०५-२९॥

सूतस्तु रथनेतास्य तदवस्थं निरीक्ष्य तम् । शनैर्युद्धादसम्भ्रान्तो रथं तस्यापवाहयत् ॥६-१०५-३०॥

रथं च तस्याथ जवेन सारथिर्निवार्य भीमं जलदस्वनं तदा । जगाम भीत्या समरान्महीपतिं निरस्तवीर्यं पतितं समीक्ष्य ॥६-१०५-३१॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डे दशग्रीवविघूर्णनम् नाम पञ्चाधिकशततमः सर्गः ॥६-१०५॥