रामागमनम्

अथ श्रीमद्वाल्मीकीयरामायणे अयोध्याकाण्डे रामागमनम् नाम सप्तदशः सर्गः ॥२-१७॥

स रामो रथमास्थाय सम्प्रहृष्टसुहृज्जनः । पताकाध्वजसम्पन्नं महार्हागुरुधूपितम् ॥२-१७-१॥

अपश्यन्नगरं श्रीमान् नानाजनसमन्वितम् । स गृहैरभ्रसंकाशैः पाण्डुरैरुपशोभितम् ॥२-१७-२॥

राजमार्गं ययौ रामो मध्येनागुरुधूपितम् । चन्दनानां च मुख्यानामगुरूणां च संचयैः ॥२-१७-३॥

उत्तमानां च गन्धानां क्षौमकौशाम्बरस्य च । अविद्धाभिश्च मुक्ताभिरुत्तमैः स्फाटिकैरपि ॥२-१७-४॥

शोभमानमसम्बाधं तं राजपथमुत्तमम् । संवृतं विविधैः पुष्पैर्भक्ष्यैरुच्चावचैरपि ॥२-१७-५॥

ददर्श तं राजपथं दिवि देवपतिर्यथा । दध्यक्षतहविर्लाजैर्धूपैरगुरुचन्दनैः ॥२-१७-६॥

नानामाल्योपगन्धैश्च सदाभ्यर्चितचत्वरम् । आशीर्वादान् बहून् शृण्वन् सुहृद्भिः समुदीरितान् ॥२-१७-७॥

यथार्हं चापि सम्पूज्य सर्वानेव नरान् ययौ । पितामहैराचरितं तथैव प्रपितामहैः ॥२-१७-८॥

अद्योपादाय तं मार्गमभिषिक्तोऽनुपालय । यथा स्म पोषिताः पित्रा यथा सर्वैः पितामहैः । ततः सुखतरं सर्वे रामे वत्स्याम राजनि ॥२-१७-९॥

अलमद्य हि भुक्तेन परमार्थैरलं च नः । यदि पश्याम निर्यान्तं रामं राज्ये प्रतिष्ठितम् ॥२-१७-१०॥

ततो हि नः प्रियतरं नान्यत् किंचिद् भविष्यति । यथाभिषेको रामस्य राज्येनामिततेजसः ॥२-१७-११॥

एताश्चान्याश्च सुहृदामुदासीनः शुभाः कथाः । आत्मसम्पूजनीः शृण्वन् ययौ रामो महापथम् ॥२-१७-१२॥

न हि तस्मान्मनः कश्चिच्चक्षुषी वा नरोत्तमात् । नरः शक्नोत्यपाक्रष्टुमतिक्रान्तेऽपि राघवे ॥२-१७-१३॥

यश्च रामं न पश्येत्तु यं च रामो न पश्यति । निन्दितः सर्वलोकेषु स्वात्माप्येनं विगर्हते ॥२-१७-१४॥

सर्वेषु स हि धर्मात्मा वर्णानां कुरुते दयाम् । चतुर्णां हि वयःस्थानां तेन ते तमनुव्रताः ॥२-१७-१५॥

चतुष्पथान् देवपथांश्चैत्यांश्चायतनानि च । प्रदक्षिणं परिहरज्जगाम नृपतेः सुतः ॥२-१७-१६॥

स राजकुलमासाद्य मेघसङ्घोपमैः शुभैः । प्रासादशृङ्गैर्विविधैः कैलासशिखरोपमैः ॥२-१७-१७॥

आवारयद्भिर्गगनं विमानैरिव पाण्डुरैः । वर्धमानगृहैश्चापि रत्नजालपरिष्कृतैः ॥२-१७-१८॥

तत् पृथिव्यां गृहवरं महेन्द्रसदनोपमम् । राजपुत्रः पितुर्वेश्म प्रविवेश श्रिया ज्वलन् ॥२-१७-१९॥

स कक्ष्या धन्विभिर्गुप्तास्तिस्रोऽतिक्रम्य वाजिभिः । पदातिरपरे कक्ष्ये द्वे जगाम नरोत्तमः ॥२-१७-२०॥

स सर्वाः समतिक्रम्य कक्ष्या दशरथात्मजः । संनिवर्त्य जनं सर्वं शुद्धान्तःपुरमत्यगात् ॥२-१७-२१॥

तस्मिन् प्रविष्टे पितुरन्तिकं तदा जनः स सर्वो मुदितो नृपात्मजे । प्रतीक्षते तस्य पुनः स्म निर्गमं यथोदयं चन्द्रमसः सरित्पतिः ॥२-१७-२२॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे रामागमनम् नाम सप्तदशः सर्गः ॥२-१७॥